خيار گياه بومي هندوستان است و از آنجا به نقاط ديگر جهان راه يافته است.  حدود بيست قرن قبل از ميلاد مسيح مصريان قديم از آن استفاده مي کرده اند.
خيار از آن دسته ميوه هايی است که پيامبر گرامي اسلام از آن تناول فرموده و خوردن آن را با کمي نمک توصيه مي فرمودند.
خيار گياهي است علفي و يکساله داراي ساقه ي خزنده و پوشيده از خارهاي نازک و خشن است.

برگ هاي آن بزرگ و داراي زاويه و دندانه دار است. گل هاي آن زرد رنگ که به دو صورت نر و ماده روي يک پايه قرار دارند. ميوه آن سبز رنگ و بسته به نوع و نژادهاي مختلف ممکن است کوچک يا بزرگ باشد.
در کتاب هاي علمي قديمي اسم عربي خيار، قثه است. قثا خيار چنبر است که در گذشته به آن «خيارزه» مي گفتند. خيار چنبر در قديم نام ميوه ديگري بوده که در حال حاضر عطاران و دارو فروشان آن را فلوس مي نامند و از مسهل هاي بسيار مفيد و مشهور است و درخت آن به بزرگي درخت گردو است که در هندوستان مي رويد.

خوردن، بوبيدن و ماليدن خيار بر پيشاني جهت رفع سردرد، اگر ناشی از غلبه صفرا باشد، مفيد است. قطره قطره ريختن آب خيار در بيني و بوييدن آن جهت رفع گرفتگي، بي حوصلگي وکم خوابي مفيد است. خيار جهت رفع اکثر تب هاي شديد، تسکين حرارت صفرا و خون، التهاب معده، رفع تشنگي، پاک کردن کبد، زياد شدن ادرار، دفع سنگ کليه و مثانه و بهبود يرقان سودمند است.
خوردن مغز خيار، درمان خوبي براي يرقان است.
يک ليوان آب خيار با نيم سير نبات، مسهل خوب و گوارايي است و صفرا و سودا را از معده به خوبي خارج مي نمايد که براي اين کار آب خيار رسيده که کمي ترش مزه مي باشد، بهتر است. اگر مقداري ميخک را در آب خيار خيسانده و پس از 24 ساعت آن را صاف کرده و با عسل نوش جان نماييد، رنگ رخسارتان باز مي شود؛ در حقيقت به کبد شما جلا مي دهد و روح را شاداب مي نمايد.
اگر مبتلا به مرض قند هستيد تا مي توانيد از خيار و تخم خيار استفاده کنيد.
خيار از نظر طب قديم ايران سرد و تر است و خنک کننده بدن مي باشد و به هضم غذا کمک مي کند.
خیار سالادی را رنده کنید و آن را با سکنجبین عسلی خوب مخلوط کنید. یک پذیریی بسیار خوشمزه برای فصل تابستان است که عطش و تشنگی را به سرعت بر طرف می کند.

ساير خواص درماني خيار شامل موارد زير است :

1) حل کننده اورات و اسيد اوريک است، بنابراين برای درمان بيماري نقرس مفید است.
2) ادرار آور است و براي رفع
سوزش ادرار مفيد است.

3) خون را تصفيه مي کند.

4) خيار براي درمان مبتلايان به سوزش و بند آمدن ادرار مفيد است.

5) عصاره برگ هاي له شده خيار ايجاد تهوع مي کند، بنابراين در مسموميت ها و اختلالات دستگاه گوارش مصرف مي شود.

6) خيار عطش را تسکين مي دهد.

7) خيار ملين است.
خيار کبد را جلا مي دهد و صفرا را از معده به خوبي خارج مي کند.

8) اگر خيار را حلقه حلقه کرده و روي پوست صورت بگذاريد،
چين و چروک هاي صورت را از بين مي برد و صورت را جوان مي کند.

9) اگر پوست شما چرب است خيار را با آب مقطر بپزيد و با اين آب صورت خود را شست و شو دهيد.

10) آب خیار چنبر را به صورت بمالید، صورت را نرم و لطیف و شفاف می کند. خوردن زیاد خیار چنبر می تواند ایجاد نوعی تب نماید.
11) گوشت و مغز خیار را له کنید و به صورت ماسک روی صورت بگذارید. برای جوشهای همراه با خارش و سوزش و همچنین برای ترک خوردگی پوست مفید است و باعث شفافیت پوست می شود.
12)  پوست خیارهای بزرگ و کاملاً رسیده را بکنید و به صورت پهن کنید و پس از یک ساعت بردارید و بعد صورتتان را با کرم مناسب چرب کنید، درهم رفتگی یا چین و چروک پوست صورت را برطرف می کند.

مضرات :
اشخاصي که ناراحتي معده دارند، نبايد در مصرف خيار زياده روي کنند زيرا ممکن است باعث اختلال در دستگاه گوارش گردد.

خيار نفاخ است، چون سريعا در معده فاسد مي شود. براي رفع نفخ و دل درد ناشي از خوردن خيار مي توانيد مقداري عرق نعنا يا کمي آبجوش و نبات بخوريد.
هميشه بايد خيار را قبل از غذا خورد که به هضم غذا کمک کند. کساني که نمي توانند خيار را خوب هضم کنند، بايد آن را با نمک بخورند.
مصلح خیار بوته ای: نمک، رازیانه، زنیان، مویز، عسل، زیره، پوست کندن
مصلح خیار چنبر: مصطکی و انیسون 
تذکر : خیار رسیده باید به اندازه یک سوم خربزه بزرگ شود و بعد خورده شود  در غیر این صورت خوردن خیار به صورت کال مانند خوردن هر میوه کال باعث سوء هاضمه و بزدلی می شود و ترسویی می آورد.